Enpresarean

Akademiatik herrigintzara, herrigintzatik akademiara. (Hasierako Jardunaldia)

UEU

2021-06-25

«... Iniziatiba eta ekintzailetasunaren balioak goian ezarri behar ditugu. Baina, noski, hau egin behar dugu garapen eramangarriaren betebeharrak defenditzen, bai gure lurralde propioetan eta baita kanpoko komunitateekiko, tolerantzia, errespetu, elkarkidetza, elkar-laguntze eta harrera bezalako baloreak goretsiz. Partikularzki behar genuke gure aberaste prozesuak eraman munduko beste eskualdeak bipildu gabe, ingurumena zainduz eta kategoria sozial batzuk esplotatu gabe!» —Jean-Michel Larrasket.

Zientziak indar handia hartu du azken garaietan, eta are gehiago Pandemiaren garai honetan. Egin eta egiten dituen ekarpenak ukaezinak dira, baina hala ere ahots kritikoak ere ugaritzen ari dira: ez ote da ari, etika alde batera utzita, gehiegi makurtzen interes ekonomiko pribatuetara, multinazionaletako helburuetara? Beste batzuen ustetan zientziak elitismoak jota dago. Euskalgintzatik, ekologismotik, feminismotik, udalgintzatik, kooperaziotik... halako iritziak iristen dira.

Euskal Herrian, seguruena oso berandu arte unibertsitatea ez dugulako izan, herrigintzatik gertu(ago) egon diren instituzio batzuk izan ditugu arlo horretan. Eusko Ikaskuntza, Aranzadi, Jakin, IPES, Elhuyar, UEU, Errekaldeko herri-unibertsitatea, Nabarralde, Orreaga Fundazioa, Eusko Kultur… dira horietako batzuk. Ahalegin berri batzuk ere badaude (Mintzola, EWKE, Sciencekaitza...). Are gehiago, Herritarren Zientzia izena duen fenomenoa ere dugu gure aurrean.

Askoren ustez ikerkuntza-proiektuak definitzean eta ebaluatzean herrigintza, etika, jasangarritasuna etab. ez da behar bezala kontuan hartzen, eta horrek etsipena sortzen du hainbat erakunde, ikerkuntza-talde, ikerlari eta gizarte-ekintzailerengan. Eragile askok aipatzen duten gaitz bat dago: nazioartean argitaratzea bihurtu da helburu ia bakarra. Horren aurrean hainbat iniziatiba abiatu dira. Horietako bat San Frantziskoko DORA adierazpena (sfdora.org) dugu, non Akademian gertatzen diren egiturazko ezberdintasunak aipatzen diren.

Bestetik eta aurrekoarekin lotuta, argitaratze kopuruaren arabera neurtzen denez ikerlari baten jarduera, emakumeak gutxiagotasunezko baldintzatan kokatzen ditu sistema honek, une batetik aurrera, ezin dutelarik gizonezkoen parean ‘lehiatu’. Afera honi ikusgarritasuna emateko xedearekin sortu dira AKADEME, E-MAKUMEAK (UPV/EHU), INSPIRA-STEAM (DEUSTU) edota AMEDNA-NEEZE (Nafarroa) bezalako ekimenak..

Jardunaldi honetan horren inguruko galdera batzuei erantzuten saiatuko gara:

Zientzia elitismoak eta kapitalismoak jota dago? Baiezkoan, zuzen daiteke?
Posiblea da herrigintza/herri-erakundeak eta akademia hurbiltzea? Nola?
Zein paper eta etorkizun eduki behar dute zientziaren inguruko herri-ekimenek?
Ze leku dauka euskarak akademian?
Eta emakumeak, XXI mendean zein da beraien egoera?

Horretarako zientzian, herrigintzan edota herri-erakundetan aditu eta arituek haien iritzia emango dute, gero parte hartzaileekin batera denok eztabaida dezagun.

Info gehiago